آیین نامه وجین

مقدمه

افزایش روز افزون میزان انتشارات که با عنوان انفجار اطلاعات بیان می گردد، کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی را با حجم زیادی از منابع علمی اعم از چاپی و الکترونیکی مواجه نموده است.در طی سالهای ۱۶۶۰ تا ۱۹۶۰ تعداد متون علمی هر ۱۵ سال دو برابر شده است و پس از این دهه تا زمان حال رشد منابع به گونه ای است که برآورد می شود اطلاعات تولید شده در آینده افزایش بسیار چشمگیرتری نسبت به دهه های قبل داشته باشد.
در این راستا کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی جهت روزآمد نگه داشتن و افزایش منابع، ناگزیر هستند که منابع قدیمی و بی استفاده را از مجموعه خارج نمایند و در اینجاست که ضرورت انجام فرایند وجین مطرح می گردد تا همواره کتابخانه مجموعه ای زنده و پویا داشته باشد.
از آنجایی که خروج کتابها از مجموعه کتابخانه باید طبق ضوابط و دستورالعمل های مدون صورت پذیرد، لذا لازم است آیین نامه جامع و کامل با هدف یکسان سازی عملیات وجین منابع و مواد کتابخانه، تهیه و در اختیار کتابداران قرار گیرد.در ادامه دستورالعمل وجین منابع در کتابخانه تشریح می گردد:

۱-اهداف وجین منابع کتابخانه

ایجاد فضای مناسب و کافی برای منابع کتابخانه(با توجه به افزایش روز افزون انتشارات)؛
۲-۱ ایجاد امکان تسهیل دسترسی به منابع علمی مورد نیاز کاربران؛
۳-۱ روزآمد نگه داشتن منابع کتابخانه که خود باعث پویایی منابع آن و رضایت کاربران می گردد؛
۴-۱ بررسی و بازنگری مجموعه کتابخانه و رفع مغایرت ها

۲-معیارها و ضوابط وجین منابع

۱-۲ کتابهای مستعمل و فرسوده، کتابهایی که ارزش علمی ندارند
۲-۲ نسخه تکراری از یک منبع که مازاد بر نیاز و باعث اشغال فضا شده اند؛
۳-۲ منابع کم استفاده یا بی استفاده که تشخیص این منابع از طریق استناد به گزارش میزان کارکرد آنها از نرم افزار طی یکسال گذشته؛
۴-۲ جایگزین نمودن ویرایش جدید کتابها حوزه فنی و مهندسی که به طور منظم ویرایش جدید آنها منتشر می شوند(البته نگهداری یک نسخه از ویرایش قدیمی آن در کتابخانه ضروری است)
۵-۲ کتابها و منابع درسی که به مرور زمان اعتبار محتوایی خود را از دست میدهند(مثل کتابهای رشته کامپیوتر)
۶-۲ ویرایش های جدید کتابهای مرجع جایگزین ویرایش های قدیمی گردد و البته تنها یک نسخه از ویرایش قدیمی در مجموعه نگهداری شود؛

۳- منابعی که شامل موارد وجین نیستند

۱-۳ کتابهای قدیمی که در موضوعات فرهنگی ، ادبی، سیاسی، کلیات و هنری می باشند ؛
۳-۳ منابع نفیس و هنری که دارای تصاویر با کاغذهای اعلاء می باشند؛
۴-۳ کتابهایی فارسی که چاپ مجدد نداشته و تنها یک نسخه در کتابخانه موجود است؛
ماده ۱۳:کتابهایی که در بعضی از رشته های فنی و مهندسی(معماری، ریاضی و شیمی) هستند ، با نظر متخصص موضوعی

۴-اعضای مجمع وجین

اعضا مجمع وجین در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد جهت تصمیم گیری برای چگونگی اجرا نمودن وجین کتابها شامل:
رئیس کتابخانه مرکزی
یک نفرکتابدار بخش امانت
یک نفر کتابدار بخش فهرست نویسی

۵- مراحل فرایند وجین

۱-۵ قبل از انجام وجین منابع عملیات رف خوانی توسط کتابداران انجام گردد و تمام منابع از لحاظ مفقودی، امانت و موجودی کنترل و بازبینی شود؛
۲-۵ عملیات وجین در زمان مناسب و ترجیحا در هنگام تعطیلات دانشجویان انجام گردد که کتابها امانت داده نشوند و کار با دقت بیشتری انجام شود؛
۳-۵ کتابخانه موظف است که طبق قواعد ذکر شده در فصل دوم ، به گزینش و انتخاب منابع وجینی اقدام نماید؛
۴-۵ کتابها به تفکیک موضوع وجین شود و لیست کاملی از آنها تهیه گردد؛
۵-۵ کتابها در نرم افزار کتابخانه با عبارت “وجین شده” مشخص شود؛
۶-۵ کتابهای وجین شده به مخزن بسته منتقل شود و به مدت دو سال نگهداری شود تا اگر برای عناوین درخواستی و نیازی باشد مجددا به چرخه امانت بازگردانده شود
۷-۵ لیست تهیه شده از کتب وجینی برای معاونین پژوهشی هر دانشکده جهت دریافت نظر تخصصی ارسال گردد تا در صورت نیاز هر کتاب مجددا به مخزن بازگردانده شود.

فهرست